Hai công trình độc đáo ở Kiên Giang


Cổng Tam Quan và Bảo tàng Kiên Giang là hai công trình độc đáo, nổi tiếng của tỉnh, có giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, lịch sử và văn hóa.

Cổng Tam Quan

Vốn không phải người địa phương, nhưng với tôi ấn tượng đầu tiên khi đến TP. Rạch Giá là cổng Tam Quan với màu sắc của ánh đèn rực rỡ nổi bật trong màn đêm chào đón mọi người đến với thành phố. 

>> Đọc tiếp...

Nhà giáo, nhà “Tân Châu học” Nguyễn Văn Kiềm với tác phẩm địa phương chí Tân Châu (1870-1964) - Đỗ Thanh Trung


60 năm đã trôi qua, kể từ khi tác phẩm Tân Châu (1870-1964) của Nguyễn Văn Kiềm được hoàn thành. Có thể khẳng định rằng, đến thời điểm hiện nay, tác phẩm này do một tác giả biên soạn và tự xuất bản, là quyển địa phương chí với thể loại tổng hợp viết về Tân Châu duy nhất trên địa bàn tỉnh An Giang. Nhân kỷ niệm 60 năm ngày tác phẩm ra đời (1964-2024), chào mừng 15 năm thành lập thị xã Tân Châu (2009-2024), đồng thời kỷ niệm 35 năm ngày mất của Nguyễn Văn Kiềm (1989-2024), bài viết này như những dòng tưởng nhớ đến ông vì những đóng góp của ông cho quê hương.

>> Đọc tiếp...

Bản dịch mới văn bia Vĩnh Tế Sơn - Lâm Thanh Quang


Thể theo lời yêu cầu của các bạn, hôm nay tôi chính thức công bố bản dịch "Phụng đặc tứ danh Vĩnh Tế Sơn bi ký" hay còn gọi là văn bia Vĩnh Tế Sơn. Bản dịch này được tổng hợp từ bản của ông Trần văn Hanh do hội Nghiên Cứu Đông Dương xuất bản vào năm 1905 với tựa đề Inscription de la Montagne de Vinh-Te và bản văn bia Vĩnh Tế Sơn trên quyển Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang do nhà xuất bản Hương Sen phát hành năm 1972 và nhà xuất bản Trẻ tái bản năm 2006. Trong hai bản của ông Trần Văn Hanh và ông Nguyễn Văn Hầu có một số chi tiết chưa chính xác do được chép bằng tay trong điều kiện không có đủ các phương tiện tiếp cận hiện đại như bây giờ. Tuy nhiên đây cũng là cơ sở cho người biên dịch tiếp tục hoàn thiện công trình của hai ông. Phần cuối bản dịch có phần chú giải để bạn dọc có thể hiều rõ thêm về hai bản dịch trên. Xin các bạn hãy góp ý những sai sót trong bản dịch với tinh thần học hỏi để cho bản dịch được hoàn chỉnh hơn. Xin cám ơn các bạn.

>> Đọc tiếp...

Tên các quốc gia xưa và nay - Vương Trung Hiếu


Dưới đây là tên các quốc gia độc lập chính danh (dựa trên luật) và độc lập trên thực tế. Theo Công ước Montevideo về quyền và nhiệm vụ của các quốc gia (Montevideo Convention on the Rights and Duties of States - 1933), một quốc gia có chủ quyền phải có dân số ổn định, lãnh thổ xác định, có chính phủ và khả năng quan hệ với các nước khác. Ngoài ra, chúng tôi giới thiệu thêm những quốc gia đã đổi tên và những nước không còn tồn tại. Bên cạnh tên gọi các quốc gia hiện nay bằng tiếng Anh, Pháp, Việt… chúng tôi dẫn thêm tên cũ của một số nước, có thể xem là từ cổ vì ít sử dụng hiện nay trong văn bản tiếng Việt tại Việt Nam.

>> Đọc tiếp...

Địa danh Nhà Bàn hay Nhà Bàng? - Trịnh Bửu Hoài


Thị trấn Nhà Bàng được thành lập theo Quyết định số 56-QĐ/HĐBT do Chính phủ ký ngày 10 tháng 5 năm 1986, chính thức trở thành một đơn vị hành chánh của Tịnh Biên, một huyện biên giới và miền núi của tỉnh An Giang, nằm về phía tây nam Tổ quốc. Tịnh Biên cùng với huyện Tri Tôn là vùng đồi núi hiếm hoi giữa đồng bằng sông Cửu Long bao la bát ngát, tạo nên những cảnh quan đặc thù khi vừa có núi, có rừng lại có đồng ruộng, vườn cây và sông rạch.
>> Đọc tiếp...

Đức lưu phương - Quan niệm để đức cho đời sau - Nguyễn Minh Hải


Trong bài ca cổ Tôi mến làng tôi của soạn giả Viễn Châu do Hề Minh ca, có đoạn nhân vật “tôi” kể với khách: “Tôi nghĩ dầu gì mình cũng là cốt cách nhà nho, bởi vậy nên hồi Tết năm rồi tôi bảo sắp nhỏ nó mua một bức hoành phi có đề ba chữ “đức lưu phương” treo giữa bàn thờ và ngoài cổng còn ràng ràng hai câu đối đỏ”...
>> Đọc tiếp...

Bàn thêm về một bài ca dao Nam Bộ - Lê Xuân


Đã từ lâu ca dao miền Bắc có câu: 
"Tưởng giếng sâu anh nối sợi dây dài
Ai ngờ giếng cạn tiếc hoài sợi dây"
Là để ám chỉ sự ngộ nhận của chàng trai nào đó với cô gái mà mình đang theo đuổi, đang tìm hiểu với nội dung: Anh tưởng em là người sâu sắc như giếng sâu, hóa ra em cũng nông như cái giếng cạn mà thôi.  Đó là lời tự trách mình và trách người. Ở một khía cạnh khác, câu ca dao còn bộc lộ một nỗi thất vọng khi ta quá tin vào một ai đó, nhưng sự thật lại không phải thế, tiếc công tin tưởng, hy vọng, ngưỡng mộ bấy lâu nay.
>> Đọc tiếp...

Người Chăm và văn hóa Chăm ở Việt Nam - Inrasara


Vương quốc Champa được thành lập năm 192, kéo dài từ Mũi Hoành Sơn - sông Đinh cho đến Bà Rịa - Vũng Tàu. Từ thế kỉ XI, qua các cuộc Nam tiến của Đại Việt, biên giới lui dần về phương Nam rồi mất hẳn vào năm 1832, khi cuộc khởi nghĩa cuối cùng của Thak Wa bị vua Minh Mạng dẹp tan.
>> Đọc tiếp...

Lan man về ăn Tết - Hiệu Minh


Tại sao lại bảo là ăn Tết mà không phải là chơi Tết, vui Tết? Có nhiều lý giải.
Người cho rằng, do ngày xưa người Việt nghèo đói, kể cả các vùng nông thôn ngày nay vẫn còn nghèo đói, Tết là dịp để quần tụ, ăn uống, cỗ bàn, nên gọi là ăn Tết.
>> Đọc tiếp...

Điều khiến phương Tây ngả mũ kính phục vua Gia Long - Lê Thái Dũng


Tưởng rằng, một vị vua ở phương Đông sẽ chỉ quen với văn chương, thơ phú nhưng ít ai ngờ Gia Long đã khiến nhiều người châu Âu phải kinh ngạc về kiến thức khoa học sâu rộng của mình.
Thân thế vua Gia Long
>> Đọc tiếp...

Miếu Bà ở Côn Đảo thờ ai - Ðinh Văn Hạnh


Ở Côn Đảo (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) có một ngôi miếu gọi là miếu Bà, cũng có tài liệu ghi là An Sơn miếu, nhưng phổ biến nhất là tên gọi đền thờ bà Phi Yến. Cũng phải nói ngay rằng miếu Bà là ngôi miếu duy nhất ở Côn Đảo, ngày 18-10 âm lịch hàng năm, có diễn ra lễ hội trang trọng do ngành văn hóa tổ chức. Miếu Bà đã được UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh và là một trong những hạng mục của dự án quy hoạch tổng thể trùng tu, tôn tạo và phát huy tác dụng di tích lịch sử Côn Đảo theo quyết định số 264/2005/QĐ-TTg ngày 25-10-2005 của Thủ tướng Chính phủ về đề án phát triển kinh tế - xã hội huyện Côn Đảo đến năm 2020. Có thể nói miếu Bà là một trong rất ít di sản văn hóa dân gian của Côn Đảo.
>> Đọc tiếp...

Triều Nguyễn trong suy nghĩ của tôi - Nguyễn Ngọc Hiếu


Nhân chuyến đi gần đây đến Huế, tôi muốn ghi lại một số suy nghĩ của mình đã có từ lâu về triều Nguyễn, một trong những vương triều trị vì lâu trong lịch sử của đất nước ta. Xin phép chia sẻ lại với mọi người. Trước tiên, trong bài này tôi xin phép một số đoạn chỉ gọi tên của các vị vua chúa mà không xưng có từ ông hoặc không có từ vua, chúa… Không phải vì bất kính mà là vì như vậy cho liền mạch văn, các sách sử cũng thường viết theo cách này.
>> Đọc tiếp...

Cái gì của Caesar - Huỳnh Ái Tông


Năm ngoái về thăm nhà, khi đi từ chợ Cần Đăng về Năng Gù, đến ngã ba đường xuyên cánh đồng, tôi thấy bảng chỉ đường ghi “Cầu Kênh Quýt”. Khi xe chạy tới cầu, thuộc xã An Hòa - huyện Châu Thành - tỉnh An Giang có bảng ghi tên cầu là “Cầu Ông Quýt”.
Tôi là dân địa phương, thuộc làng Bình Thủy, tổng Định Thành, quận Châu Thành tỉnh Long Xuyên. Làng nầy có 4 ấp Bình Phú, Bình Thới, Bình Hòa và Bình An. Ba ấp trước nằm trên cù lao Năng Gù, bao bọc bởi sông Hậu Giang và xép Năng Gù (xép là phụ lưu của con sông lớn, nên nhỏ hơn sông, lớn hơn rạch). Ấp Bình An nằm trên đất liền, giáp với làng Bình Mỹ thuộc quận Châu Phú, tỉnh Châu Đốc, nơi hai làng giáp nhau có một cái ranh giới, gọi là ranh hạt vì đó là ranh giới của hai tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc cũ.
>> Đọc tiếp...

Mối thù của nhà Tây Sơn và vua Gia Long: chuyện đời vay trả - Võ Hương An


Mùa Vu lan năm Canh dần 2010, tự nhiên tôi nhận được nhiều email của thân hữu gởi đến - có ngày nhận hai ba cái - kèm theo truyện ngắn “Một ngày lễ Vu lan sầu thảm” của Tịnh Thuỷ, viết về sự tàn ác và hèn hạ của vua Gia Long trong việc hành hình vợ chồng Trần Quang Diệu & Bùi Thị Xuân - hai dũng tướng của Tây Sơn - và gia đình (mẹ già và con gái). Nội dung của các điện thư hoặc có ý hỏi tôi sự thật có đúng như vậy không, hoặc tỏ ra đồng ý với tác giả, chê trách vua Gia Long tàn ác. Bài viết này xin xem như một câu trả lời, sự thật lịch sử là một kinh nghiệm chung ở đời…
>> Đọc tiếp...

Có một Champa giữa lòng châu thổ - Lê Đình Bích


Ngó lên Châu Đốc
Ngó xuống Vàm Nao
Sóng bổ lao xao
Em thương anh mà ruột thắt gan bào
Biết anh có thương lại
Biết anh có thương lại
Chút nào hay không
>> Đọc tiếp...

Đi tìm dấu vết "ông khổng lồ" ở Thất Sơn - Thanh Dũng


Một thời Thất Sơn (An Giang) nổi tiếng với các ông đạo, các võ sĩ Bảy Núi cùng pho võ công Thất Sơn thần quyền ảo diệu, những tướng cướp khét tiếng cùng các loài ác thú như mãng xà, hổ, heo rừng… Nhưng thiếu nhân vật được người Pháp mệnh danh là người khổng lồ thì câu chuyện huyền bí Thất Sơn chưa trọn vẹn. Vậy người khổng lồ ở Thất Sơn là ai, là câu chuyện thêu dệt của núi rừng hay là người bằng xương thịt?
>> Đọc tiếp...

Tản mạn về cù lao Năng Gù - Huỳnh Ái Tông


Tôi rời cù lao Năng Gù từ năm 1954, đi học ở Châu Đốc, cho tới năm 1956, lên Sài Gòn học, lập nghiệp cho tới năm 1991, sau đó rời Việt Nam, thỉnh thoảng vài năm mới về lại Việt Nam đều có trở lại Năng Gù, Châu Đốc thăm cảnh cũ, người xưa.
>> Đọc tiếp...

Ngôi mộ của ông Tiền Hiền - Huỳnh Ái Tông


Khoảng thế kỷ 17, 18 người Việt bắt đầu sinh cơ, lập nghiệp trên phần đất cực Nam nước Việt, một ông họ Dương đến Cù Lao Năng Gù lập nghiệp trước tiên, người ta gọi là ông lập làng, để tôn xưng ông người ta gọi là ông Tiền Hiền, Bà Cố tôi thứ Út họ Dương, tên là Dương Thị Út thuộc dòng dõi của ông Tiền Hiền này.

>> Đọc tiếp...

Làng tôi - Huỳnh Ái Tông


Làng tôi là một cù lao nằm trên sông Hậu, trong Đại Nam Nhất Thống Chí ghi đó là Cù lao Năng Gù có nhiều tre gai. Cù lao này dài khoảng 10 cây số, ngang chỗ rộng nhất nằm giữa cù lao khoảng 3 cây số. Thời xưa có tên là làng Bình Lâm, thời Pháp thuộc có tên là làng Bình Thủy, thuộc Tổng Định Thành, quận Châu Thành, tỉnh Long Xuyên. Làng Bình Thủy trên đất cù lao Năng gù có ba ấp là Bình Phú, Bình Thới, Bình Hòa còn có thêm ấp Bình An nằm bên phần đất liền, giáp ranh với phần đất phía Đông tỉnh Châu Đốc.

>> Đọc tiếp...